ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ Β’-ΒΑΘΜΙΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΥΤΙΚΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ "Η ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ"

«Βιωματική άσκηση – παιχνίδι ρόλων»

Παπαδοπούλου Μαρία, Συμβουλευτική Ψυχολόγος, Κινητή Μονάδα Ψυχικής Υγείας Παιδιών - Εφήβων Ψ.Ν.Θ.

Έπειτα από την παρακολούθηση του θεωρητικού μέρους της διημερίδας, ακολούθησε η βιωματική άσκηση η οποία στόχευε στο να βοηθήσει τους συμμετέχοντες να μπούνε στη θέση των παιδιών και να κατανοήσουν τα συναισθήματά τους, για να μπορέσουν αργότερα να ανακαλύψουν τρόπους αντιμετώπισης δύσκολων καταστάσεων. Παρακάτω αναφέρονται οι δυο ασκήσεις που δραματοποίησαν οι εκπαιδευτικοί, αφού πρώτα χωρίστηκαν σε ομάδες των 5 ατόμων. Οι ασκήσεις αυτές μπορούν να εφαρμοστούν και σε ομάδες παιδιών, με κάποιες μικρές παραλλαγές.

Παιχνίδι ρόλων – Άσκηση 1

«Ο Ενέντιο είναι 13 χρονών και κατάγεται από την Αλβανία. Κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, και χωρίς να έχει προετοιμαστεί γι’αυτό, ήρθε στην Ελλάδα με την οικογένειά του. Μπήκε ο Σεπτέμβρης και σε λίγες μέρες ξεκινάει το σχολείο. Θα πάει στη Β’ Γυμνασίου. Είναι πολύ ανήσυχος καθώς δεν γνωρίζει κανέναν εκεί. Θα ήθελε τόσο πολύ να έχει έναν δικό του άνθρωπο την πρώτη μέρα στο σχολείο, αλλά φοβάται πως κάτι τέτοιο θα προκαλούσε το χλευασμό των συμμαθητών του.

Ήρθε εκείνη η μέρα και καθώς μπαίνει στην αυλή του σχολείου συναντάει μια παρέα 2 αγοριών και 1 κοριτσιού, οι οποίοι τον κοιτούν……………….»

1)      Χωριστείτε σε ομάδες των 5 ατόμων και μοιράστε τους παραπάνω ρόλους. Το 5^ο άτομο θα είναι ο παρατηρητής.

2)      Δραματοποιείστε το παραπάνω σενάριο και συνεχίστε την ιστορία όπως θέλετε. Έχετε 10 λεπτά.  

3)      Ο παρατηρητής παρακολουθεί τόσο τη λεκτική όσο και τη μη λεκτική επικοινωνία, χωρίς να μιλάει. Μόλις επιστρέψουμε στη μεγάλη ομάδα, θα μας ενημερώσει για το πώς εξελίχθηκε η ιστορία.

4)      Συζητήστε στην ομάδα σας το πώς νιώσατε στους ρόλους σας. Ο παρατηρητής συντονίζει τη συζήτηση κάνοντας αναφορά σε αυτά που σημείωσε. Έχετε 15 λεπτά.

5)      Επιστροφή στη μεγάλη ομάδα. Συζήτηση.

Παιχνίδι ρόλων – Άσκηση 2

«Ο κ. Γιώργος είναι καθηγητής στην Α’ Λυκείου. Στα μέσα της χρονιάς έρχεται στο σχολείο η Μαρίσσα, μια κοπέλα 16 χρονών από τη Ρωσία. Μιλάει πολύ καλά τα Ελληνικά και σύμφωνα με τους καθηγητές της στη Ρωσία, είναι αριστούχος.

Στην πρώτη μέρα της στο σχολείο ο καθηγητής την παρουσιάζει στους μαθητές της τάξης. Στο τελευταίο θρανίο κάθονται 2 κορίτσια, τα οποία αρχίσουν να γελάνε και να σχολιάζουν αρνητικά την εμφάνιση της Μαρίσσας .……………….»

1)      Χωριστείτε σε ομάδες των 5 ατόμων και μοιράστε τους παραπάνω ρόλους. Το 5^ο άτομο θα είναι ο παρατηρητής.

2)      Δραματοποιείστε το παραπάνω σενάριο και συνεχίστε την ιστορία όπως θέλετε. Έχετε 10 λεπτά.  

3)      Ο παρατηρητής παρακολουθεί τόσο τη λεκτική όσο και τη μη λεκτική επικοινωνία, χωρίς να μιλάει. Μόλις επιστρέψουμε στη μεγάλη ομάδα, θα μας ενημερώσει για το πώς εξελίχθηκε η ιστορία.

4)      Συζητήστε στην ομάδα σας το πώς νιώσατε στους ρόλους σας. Ο παρατηρητής συντονίζει τη συζήτηση κάνοντας αναφορά σε αυτά που σημείωσε. Έχετε 15 λεπτά.

5)      Επιστροφή στη μεγάλη ομάδα. Συζήτηση.

Από τη συζήτηση των βιωματικών ασκήσεων που ακολούθησε, φάνηκε ότι οι περισσότεροι συμμετέχοντες κατάφεραν να μπουν στη θέση των μαθητών-μεταναστών και να βιώσουν τα δυσάρεστα συναισθήματα απόρριψης. Ενδιαφέρον παρουσίασε το γεγονός ότι σε αρκετές ομάδες τα παιδιά αποδέχτηκαν τους αλλογενείς συμμαθητές τους και προσπάθησαν να τους βοηθήσουν να προσαρμοστούν στο σχολικό πλαίσιο.

 

Στη συνέχεια ζητήθηκε από τους συμμετέχοντες να δουλέψουν σε ομάδες των 5 ατόμων και να  καταγράψουν δικές τους προτάσεις αντιμετώπισης μαθητών – μεταναστών για ομαλότερη ένταξή τους στο σχολικό πλαίσιο. Η συνεργασία των εκπαιδευτικών στις ομάδες υπήρξε άψογη και είχε σαν αποτέλεσμα τη δημιουργία των παρακάτω προτάσεων, γεγονός που αποδεικνύει το πόσο ευαισθητοποιημένοι είναι ήδη.

1)      Συνεχής ενημέρωση καθηγητών για θέματα ένταξης μαθητών-μεταναστών και επιμόρφωσή τους σχετικά με την κουλτούρα των χωρών των μαθητών-μεταναστών.

2)      Πολιτιστική εκδήλωση στο τέλος της χρονιάς για την κουζίνα των λαών.

3)      Εκμάθηση από τους καθηγητές πολύ καθημερινών λέξεων της γλώσσας του παιδιού, π.χ. ‘καλημέρα’ στα Αλβανικά.

4)      Διοργάνωση δραστηριοτήτων όπου κάθε μαθητής θα παρουσιάσει ήθη, έθιμα και μουσικές του τόπου του.

5)      Δραστηριότητες με όλους τους μαθητές σε κύκλο, χαρτάκια με θετικά στοιχεία της εμφάνισης των άλλων.

6)      Ατομικές εργασίες μαθητών (Ελλήνων και αλλογενών) με θέμα τον τόπο καταγωγής και παρουσίαση στην τάξη.

7)      Παιχνίδι ανταλλαγής ρόλων (αλλογενής σε ρόλο Έλληνα και Έλληνας σε ρόλο αλλογενή).

8)      Ψυχραιμία και διακριτικότητα όταν συστήνουμε κάποιον μετανάστη.

9)      Ευκαιρίες για συμμετοχή στη μαθησιακή διαδικασία μέσω: εργασιών σε ομάδες-μικτές σε εθνότητες, βιωματικών παιχνιδιών γνωριμίας, θεατρικών παιχνιδιών επικοινωνίας, αθλητικών δραστηριοτήτων, συμμετοχή στη χορωδία, στο σκάκι και σε δράσεις της σχολικής κοινότητας με στόχο της ανάδειξη ταλέντων.

10)  Προετοιμασία της ομάδας για να δεχτούν ομαλά έναν καινούριο μαθητή (συζήτηση για τις επιπτώσεις της οικονομικής κρίσης, του πολέμου, της ρευστότητας, της παγκοσμιοποίησης).

11)  Ισορροπία στη συμπεριφορά μας μέσα στην τάξη. Ανάδειξη της πολυπολιτισμικότητας της τάξης.

12)  Ομαδοσυνεργατική διδασκαλία.

13)  Συνεργασία με τους γονείς.

14)  Ουσιαστικός, κατ’ ιδίαν διάλογος με το μαθητή, σεβασμός του ατόμου-παιδιού, αποδοχή της ταυτότητας.

15)  Ο εκπαιδευτικός να κρατάει ισορροπίες, να μην κάνει διακρίσεις, να δείχνει αγάπη, υπομονή, να εμπνέει με τη συμπεριφορά του εμπιστοσύνη και σεβασμό, να δίνει ευκαιρίες να γνωριστούν μεταξύ τους οι μαθητές και να προσπαθεί να αναδεικνύει τις δεξιότητες όλων των μαθητών. 

Δημοσιεύτηκε στο Τριμηνιαίο Επιστημονικό Περιοδικό ‘ΣΤΙΓΜΑ’

Τεύχος Νο23 (Οκτώβριος/Νοέμβριος/Δεκέμβριος 2010)

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΩΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΥΠΝΟΥ

Γράφει η Μαρία Παπαδοπούλου, Συμβουλευτική Ψυχολόγος Παίδων & Ενηλίκων, Κινητή Μονάδα Ψυχικής Υγείας Παιδιών – Εφήβων, Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης

Για να επιλέξετε μια λογική ώρα ύπνου, πρέπει να αποφασίσετε πόσες ώρες ύπνου χρειάζεται το παιδί. Κάθε παιδί ανάλογα με την ηλικία του, έχει διαφορετικές ανάγκες στον ύπνο.

Στρατηγική Ι: Προετοιμασία του παιδιού για το κρεβάτι

Βήμα 1: Ενημερώστε και προετοιμάστε το παιδί για το γεγονός ότι πλησιάζει η ώρα του ύπνου, περίπου 15 λεπτά νωρίτερα. Ξεκινήστε την προετοιμασία με το πλύσιμο των δοντιών, το μπάνιο, την αλλαγή ρούχων.

Βήμα 2: Το παιδί πρέπει να είναι ήρεμο πριν την ώρα του ύπνου. Αν βρίσκεται σε υπερδιέγερση είναι πολύ δύσκολο να κοιμηθεί και πολύ πιθανό να ξυπνήσει κατά τη διάρκεια της νύχτας. Τα μικρά παιδιά σπάνια έχουν την ικανότητα να ηρεμήσουν από μόνα τους. Τι πρέπει να κάνετε σε αυτήν την περίπτωση:

• Αποφύγετε τα ηλεκτρονικά παιχνίδια και τα τρομοκρατικά τηλεοπτικά προγράμματα πριν τον ύπνο.

• Νανουρίστε ή τραγουδήστε στο παιδί. Βάλτε χαλαρωτική μουσική.

• Διαβάστε του μια ιστορία ή κάποιους στίχους (η ομοιοκαταληξία της ποίησης χαλαρώνει τα παιδιά)

• Διηγηθείτε του τι θα κάνετε την επόμενη μέρα. Αν πρόκειται για κάτι διαφορετικό και το παιδί ανυπομονεί, πείτε του ότι όσο νωρίτερα αποκοιμηθεί τόσο πιο γρήγορα θα έρθει η επόμενη μέρα.

Βήμα 3: Βάλτε το παιδί στην κούνια ή στο κρεβάτι του. Αν συνηθίζετε να του διαβάζετε μια ιστορία, κάντε το. Αποτελεί μέρος της προετοιμασίας του παιδιού.

Βήμα 4: Πείτε στο παιδί ότι θα το δείτε το πρωί, δώστε του ένα φιλί, πείτε του καληνύχτα, σβήστε το φως και φύγετε από το δωμάτιο.

Σημείωση για τους γονείς

Αναλάβετε εναλλάξ το καθημερινό πρόγραμμα προετοιμασίας του παιδιού για τον ύπνο, ώστε να μην περιμένει από τον ίδιο γονέα να αναλαμβάνει αυτήν την ευθύνη κάθε βράδυ. Στα πρώτα χρόνια, που το παιδί είναι αντιδραστικό σε όλα, προσφέρετε θετικές εναλλακτικές επιλογές, όπως για παράδειγμα: «Θέλεις το αρκουδάκι να κοιμηθεί σήμερα μαζί σου;»

Στρατηγική ΙΙ: Όταν το παιδί δε συμμορφώνεται και δε μένει στο κρεβάτι του

Χρειάζεται μεγάλη προσπάθεια για να εκπαιδεύσετε το μικρό παιδί να κοιμηθεί μόνο του. Οι πρώτες νύχτες ίσως είναι εξαντλητικές, αλλά η εκπαιδευτική διαδικασία θα επιτύχει μόνο αν είστε αποφασισμένοι και συνεχίσετε μέχρι το τέλος. Και μην ξεχνάτε πως όσες λιγότερες φορές έρθει στο κρεβάτι σας, τόσο πιο γρήγορα θα μάθει να κοιμάται μόνο του στο δικό του κρεβάτι.

Βήμα 1: Παρουσιάζουμε στο παιδί τη νέα καθημερινή συνήθεια, π.χ. ‘Καταλαβαίνω δυσκολεύεσαι να κοιμηθείς στο κρεβάτι σου το βράδυ, για να σε βοηθήσουμε λοιπόν έχουμε μια καινούρια συνήθεια από σήμερα. Πάμε να την ανακαλύψουμε μαζί.’

Βήμα 2: Προετοιμασία για το κρεβάτι. Η ώρα αυτή πρέπει να είναι ευχάριστη, συγκεκριμένη, σταθερή και ήρεμη, χωρίς φωνές και απειλές.

Βήμα 3: Προετοιμασία για τον ύπνο. Ξεκινάτε όταν το παιδί βρίσκεται στο κρεβάτι του πια. Μπορείτε να διαβάσετε μαζί μια ιστορία ή ένα παραμυθάκι και ίσως να μιλήστε για λίγο. Έπειτα σκεπάζετε το παιδί και του δίνετε ένα φιλί, ενώ ταυτόχρονα λέτε ήρεμα και σταθερά: «Καληνύχτα, καλόν ύπνο, θα σε δω το πρωί».

Βήμα 4: Αν το παιδί κλάψει ή σας φωνάξει, αγνοήστε το (εκτός αν πρόκειται για κάτι επείγον) μέχρι να σηκωθεί από το κρεβάτι του. Όταν σηκωθεί και έρθει στο δωμάτιό σας επιστρέψτε μαζί του στο δωμάτιό του χωρίς φασαρία. Βάλτε το χωρίς δεύτερη κουβέντα στο κρεβάτι και πείτε: «Πρέπει να μείνεις στο κρεβάτι, στο δωμάτιό σου. Πάω στο δωμάτιό μου και θα τα πούμε το πρωί. Αν έρθεις έξω θα σε ξαναφέρω μέσα» (δεν το λέμε μόνο, το κάνουμε κιόλας). Είναι δύσκολο και απαιτεί τρομερή προσπάθεια, αλλά είναι το μόνο που μπορούμε να κάνουμε για να βοηθήσουμε το παιδί μακροπρόθεσμα.

Βήμα 5: Οι παραπάνω ενέργειες πρέπει να επαναλαμβάνονται με συνέπεια ΚΑΘΕ ΦΟΡΑ που το παιδί φεύγει από το κρεβάτι του. Δώστε του όσο το δυνατόν λιγότερη προσοχή, γιατί αν αρχίσετε την κουβεντούλα και τις αγκαλιές, θα ξαναπροσπαθήσει να έρθει στο κρεβάτι σας όταν δυσκολευτεί στο δικό του. Θα έχει να κερδίσει μια αγκαλιά κι ένα χάδι. Τις κουβεντούλες, τα φιλιά και τις αγκαλιές προσφέρετέ τα κατά τη διάρκεια της μέρας, κι όχι την ώρα που διαταράσσεται ο ύπνος του παιδιού και πρέπει να βρει τη δύναμη μέσα του για να ξεπεράσει τις βραδινές δυσκολίες.

Βήμα 6: Το να καταφέρει το παιδί να κοιμηθεί μόνο του, είναι μεγάλη επιτυχία. Είναι καλό να επαινείτε τις μεγάλες επιτυχίες του, πάντα με μέτρο. Υποσχεθείτε κάτι εξαιρετικό για το τέλος της εβδομάδας, όπως την πρόσκληση ενός φίλου στο σπίτι ή μια επιπλέον επίσκεψη στο πάρκο. Αποφύγετε γλυκά, παγωτά και δώρα.

Αν το παιδί ξυπνήσει μέσα στη νύχτα, πρέπει να επαναλάβετε με αυστηρή συνέπεια τα βήματα 4 και 5.          

Στρατηγική ΙΙΙ: Όταν το παιδί σας ξυπνάει συχνά τη νύχτα και σας καλεί ή έρχεται στο κρεβάτι σας  

Για τα παιδιά εκείνα που εξακολουθούν να σας καλούν, να κλαίνε ή να έρχονται στο κρεβάτι σας γιατί το «θέλουν», κι όχι γιατί το έχουν ανάγκη, η μέθοδος που πρέπει να χρησιμοποιήσετε, όταν όλες οι παραπάνω έχουν αποτύχει, είναι η αδιαφορία για το κλάμα. Πρέπει να μάθετε να αγνοείτε το κλάμα μέχρι να αποκοιμηθεί το παιδί. μερικές φορές, αν η μέθοδος αυτή έχει αποτύχει παλαιότερα, τα παιδιά μπορούν να κλαίνε για ώρα, γι’ αυτό πρέπει να έχετε αρκετή υπομονή. Αν το κλάμα σας αναστατώνει ιδιαίτερα, μπορείτε να βεβαιωθείτε γρήγορα ότι το παιδί είναι καλά, χωρίς όμως να το παρηγορήσετε ή να το αγγίξετε. Πείτε του μόνο με σταθερή φωνή να πάει για ύπνο, χωρίς δεύτερη κουβέντα.

Παρόλο που ίσως πιστεύετε ότι όλες αυτές οι διαδικασίες μοιάζουν λίγο σκληρές, πολύ συχνά είναι αναγκαίες για να διακόψουν μακροχρόνιες συνήθειες μη συνεργάσιμης συμπεριφοράς την ώρα του ύπνου. Στην αρχή θα χρειαστεί να καταβάλετε μεγάλη προσπάθεια, προπαντός για να αγνοήσετε τα συνεχιζόμενα κλάματα του παιδιού που θα αναζητά την προσοχή σας. Θα σας κατακλύσει ένα κράμα συναισθημάτων στην προσπάθειά σας να είστε συνεπείς: θα νιώσετε ενοχή, άγχος κι εξάντληση. Συνήθως όμως με αυτήν τη διαδικασία κάνετε μια αξιόλογη επένδυση σε χρόνο και ενέργεια κι αν τις ακολουθείτε και οι δυο γονείς αυστηρά, είναι πιθανό να ανακαλύψετε ότι η επιτυχία θα έρθει μέσα σε λίγες μέρες. Είναι σημαντικό, όταν το παιδί αρχίσει να πηγαίνει στο κρεβάτι του χωρίς φασαρία, να του πείτε πόσο ευχαριστημένοι είστε μαζί του και πόσο ώριμα συμπεριφέρεται.

Αν νιώθετε πως καμία από τις παραπάνω στρατηγικές δε βοηθάει, τότε σίγουρα σε κάποιο βήμα δεν έχετε πρόοδο. Προσπαθήστε να αναγνωρίσετε σε ποιο σημείο ‘κολλάτε’, διορθώστε το και προχωρήστε. Αν πάλι δεν τα καταφέρνετε, ίσως το παιδί έχει ανάγκη από την παρέμβαση του ειδικού.  

 

Βιβλιογραφία

Herbert, M. (2000). ‘Διατροφή & Ύπνος των παιδιών’. Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα

Δημοσιεύτηκε στο διμηνιαίο τοπικό περιοδικό «Καλημέρα Απολλωνία»,

Τεύχος Νοέμβριος-Δεκέμβριος 2009

Με τι ασχολείται ένας Συμβουλευτικός Ψυχολόγος;

  

Η Συμβουλευτική Ψυχολογία είναι ένας σχετικά πρόσφατος κλάδος της εφαρμοσμένης ψυχολογίας και ασχολείται με την ένσωμάτωση της θεωρίας και της έρευνας στην ψυχοθεραπεία. Η πρακτική της Συμβουλευτικής Ψυχολογίας απαιτεί έναν υψηλό βαθμό αυτογνωσίας, καθώς και ικανότητα συσχέτισης της γνώσης και των διαπροσωπικών δεξιοτήτων και δυναμικών, στο θεραπευτικό πλαίσιο.

Τα βασικά καθήκοντα ενός Συμβουλευτικού Ψυχολόγου:

• Κλινική συνέντευξη και αξιολόγηση

• Εκτίμηση καταστάσεων κινδύνου (risk assessment)

• Ψυχομετρική εξέταση (ψυχομετρικά τεστ)

• Συγγραφή γνωματεύσεων, εκθέσεων και πιστοποιητικών

• Ατομική Ψυχοθεραπεία παιδιών, εφήβων, ενηλίκων 

• Ομαδική, Οικογενειακή Ψυχοθεραπεία

• Οργάνωση και εφαρμογή θεραπευτικού πλάνου

• Αξιολόγηση του αποτελέσματος της θεραπείας 

• Διατύπωση ατομικής περίπτωσης (case formulation)

• Εποπτεία φοιτητών

• Εκπαίδευση άλλων επαγγελματιών ψυχικής υγείας

• Εκπαίδευση γονέων (Σχολές Γονέων)

• Εργασία σε πολυκλαδική ομάδα

• Ερευνητικό έργο

• Οργάνωση ανάπτυξης και εξέλιξης υπηρεσιών 

Πού εργάζεται ένας Συμβουλευτικός Ψυχολόγος;

Ένας Συμβουλευτικός Ψυχολόγος μπορεί να εργαστεί οπουδήποτε υπάρχουν άνθρωποι. Για παράδειγμα, σε σχολεία όλων των βαθμίδων εκπαίδευσης, παιδικούς σταθμούς, πανεπιστήμια, δήμους, νοσοκομεία, φυλακές κι επιχειρήσεις. Μπορεί να προσφέρει κλινικό έργο σε φορείς της υγείας, καθώς και της κοινωνικής πρόνοιας. Ορισμένοι Συμβουλευτικοί Ψυχολόγοι εργάζονται στον τομέα της διδασκαλίας και της έρευνας ή ως ιδιώτες σε γραφεία και οργανισμούς.

Προσαρμοσμένο στα Ελληνικά από την ιστοσελίδα του British Psychological Society – Division of Counselling Psychology, http://www.bps.org.uk

Η χρήση ναρκωτικών ουσιών στην εφηβική ηλικία

Γράφει η Μαρία Παπαδοπούλου, Συμβουλευτική Ψυχολόγος Παίδων & Ενηλίκων, Κινητή Μονάδα Ψυχικής Υγείας Παιδιών – Εφήβων, Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Η χρήση ναρκωτικών ουσιών από εφήβους είναι ένα φαινόμενο που απασχολεί πολλούς γονείς. Όπως προκύπτει μέσα από διάφορες έρευνες, η χρόνια χρήση ναρκωτικών ουσιών μπορεί να επηρεάσει αρνητικά την νοητική και σωματική υγεία του εφήβου, τις επιδόσεις του στο σχολείο, την εξασφάλιση της αυτονομίας του, αλλά και να δημιουργήσει προβλήματα στη σύναψη διαπροσωπικών σχέσεων. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας κατέταξε τις εξαρτητικές ουσίες σε 7 διαφορετικές ομάδες ανάλογα με το βαθμό και τον τύπο της εξάρτησης που προκαλούν: α) ο τύπος της μορφίνης (περιλαμβάνει όλα τα οπιούχα), β) ο τύπος της κάνναβης, γ) ο τύπος των ψευδαισθησιογόνων (LSD, κτλ), δ) ο τύπος της αμφεταμίνης, ε) ο τύπος της κοκαΐνης, στ) ο τύπος των βαρβιτουρικών, αλκοόλ και ζ) ο τύπος ΚΗΑΤ (ο οποίος δεν είναι γνωστός στην Ευρώπη). Όλοι οι παραπάνω τύποι προκαλούν ψυχική εξάρτηση και μόνο ο τύπος μορφίνης, ο τύπος βαρβιτουρικών, αλκοόλ κι ο τύπος κοκαΐνης υπό ορισμένες προϋποθέσεις προκαλούν σωματική εξάρτηση (Ζαφειρίδης, 1989). Γιατί ο έφηβος καταφεύγει στη χρήση; Η χρήση και κατάχρηση ναρκωτικών ουσιών από εφήβους είναι πλέον γεγονός που παρατηρείται έντονα και αποτελεί βασικό κοινωνικό πρόβλημα που ολοένα ενισχύεται. Πολλές έρευνες σε Βρετανία και Αμερική υποστηρίζουν πως μέχρι την ηλικία των 19 χρόνων το 90% των εφήβων έχουν δοκιμάσει αλκοόλ, το 60% έχουν δοκιμάσει το κάπνισμα, το 50% έχουν κάνει χρήση χασίς, ενώ το 20% έχουν κάνει χρήση ναρκωτικών, όπως εισπνεόμενα, διεγερτικά και παραισθησιογόνα (Carr, 1999). Η εφηβεία είναι μια δύσκολη περίοδος εσωτερικής σύγκρουσης και απομόνωσης, όπου ο έφηβος βιώνει έντονα συναισθήματα αποτυχίας επειδή δεν κατάφερε να φτάσει τα ιδανικά του, ενώ παράλληλα νιώθει ενοχές γιατί πιστεύει πως δεν είναι σωστό που νιώθει την ανάγκη να επαναστατεί. Οι φιλίες, οι αμφιβολίες για το μέλλον, ο έρωτας και οι ενοχές για τις πράξεις του, χαρακτηρίζουν κάποιες εσωτερικές πιέσεις που δέχεται. Στους περισσότερους εφήβους παρατηρούνται απρόβλεπτες αλλαγές στη διάθεση και στη συμπεριφορά τους, ενώ δεν είναι λίγοι αυτοί που συχνά πειραματίζονται με διάφορες τοξικές ουσίες. Η επαναστατικότητα, η χαμηλή αυτοεκτίμηση, η κατάθλιψη, η πλήξη, η πίεση από συνομηλίκους, η απελπισία λόγω της ανεργίας είναι ανάμεσα στα χαρακτηριστικά που συνήθως συναντά κανείς στους εφήβους οι οποίοι κάνουν χρήση ναρκωτικών ουσιών (Herbert, 1997). Επίσης, υπάρχουν περιπτώσεις εφήβων οι οποίοι κάνουν αυτό ακριβώς που οι γονείς αποδοκιμάζουν ή φοβούνται. Ο έφηβος τοξικομανής προσπαθεί ναρκώνοντας τις αισθήσεις του να εξαφανίσει τον τεράστιο ψυχικό του πόνο. Βρίσκεται παγιδευμένος στα προσωπικά και κοινωνικά του αδιέξοδα και προσπαθεί να δραπετεύσει από αυτήν την εφιαλτική πραγματικότητα (Μάτσα, 2001). Η σημερινή κοινωνία κάνει διακρίσεις, με αποτέλεσμα να δημιουργεί περιθωριακά άτομα στα οποία δεν έδωσε ευκαιρίες, άτομα που δεν κατάφεραν να βρουν μια θέση και να ενσωματωθούν στο σύστημα. Με αυτό τον τρόπο, μπλοκάρεται η διαδικασία ενσωμάτωσης του εφήβου στην επαγγελματική και κοινωνική ζωή του ενηλίκου, με αποτέλεσμα να παρατείνεται και να πολυπλοκοποιείται η περίοδος της εφηβείας. Ο έφηβος βιώνει μια περίοδο ρευστότητας, ανασφάλειας, αβεβαιότητας, συναισθηματικής και οικονομικής εξάρτησης από το οικογενειακό περιβάλλον (Μάτσα, 2001). Είναι φανερό, λοιπόν, πως καταβάλλεται από την ψευδαίσθηση πως με τη βοήθεια των ουσιών θα καταφέρει να απαλλαχτεί από αυτές τις συγκρούσεις. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ -Carr, A. (1999). The handbook of child and adolescent clinical psychology: A contextual approach. New York: Routledge. -Herbert, Μ. (1997). Ψυχολογική φροντίδα του παιδιού και της οικογένειάς του. Αθήνα: Ελληνικά γράμματα. -Ζαφειρίδης, Φ. (1989). Το πρόβλημα της χρήσης ναρκωτικών: η ψυχολογική, κοινωνική και νομική άποψη. Θεσσαλονίκη: Σάκκουλα. -Μάτσα, Κ. (2001). Ψάξαμε ανθρώπους και βρήκαμε σκιές...Το αίνιγμα της τοξικομανίας. Αθήνα: Άγρα. Δημοσιεύτηκε στο http://www.childit.gr στις 27/04/2011